Brainwave of death

De overgang tussen leven en dood gebeurt in een flits– op hersenscans zichtbaar als een wave of death. Dit inzicht helpt verschil te maken tussen dood en coma. Hersenonderzoekers van de Radboud Universiteit ontdekten dit toen ze ratten onthoofden in een hersenscanner. Ze wilden bepalen of proefdieren en vee lijden in afwachting van hun dood. Opvallend genoeg was er een minuut na de onthoofding opeens een opvallende golf te zien die de definitieve dood aangaf. Uiterlijk leken de dieren toen al een tijdje dood.

De studie vergelijkt eigenlijk pijn in ratten met en zonder verdoving als ze onthoofd worden met een guillotine. Ze gebruikten hiervoor ratten uit andere onderzoeken die afgemaakt moesten worden. Een paar electrodes zijn op hun hoofd geplakt om de hersenactiviteit te meten. Onthoofden wordt al eeuwen gezien als een snelle en relatief pijnloze manier van sterven, maar er is veel discussie over of dieren van te voren verdoofd moeten worden of niet. Bij halal slachten worden bijvoorbeeld nooit verdovende middelen toegediend omdat dit in strijd is met de reinheid van het vlees.
Tragisch genoeg blijkt de hersenactiviteit net na de onthoofding bij dieren onder narcose precies hetzelfde te zijn als bij wakkere dieren. De verdoving verliest meteen zijn effect zodra een dier onthoofd wordt, zodat het even wakker wordt. Dit duurt 10 tot 15 seconden. Daarna is er geen hersensignaal meer, tot een opvallende golf de definitieve dood aankondigt. Verrassend genoeg komt die dood in wakkere dieren een stuk sneller: zij zijn binnen een minuut dood, terwijl verdoofde dieren nog een halve minuut langer hebben.

De studie heeft dus gevolgen voor slachterijen: er is nu een goede maat om te kijken hoe snel, maar ook met hoeveel pijn dieren aan hun einde komen. Er is steeds vaker discussie over de manier waarop dieren in de vleesindustrie gedood worden, met name bij halal slachten waarover de Tweede Kamer vorige week een debat voerde. Helaas is er nooit gemeten hoeveel pijn dieren voelen bij de verschillende slachtmethoden. Als het zo is dat halal slachten onnodig dierenleed veroorzaakt, dan is onthoofding een goed halal alternatief. Onthoofden is namelijk een vorm van verbloeden waarbij het dier maar heel kort pijn kan voelen.

De scherpe grens tussen leven en dood is niet alleen te zien bij onthoofding, maar bij alle manieren van sterven. Dit is een belangrijke ontdekking, want de laatste decennia is het verschil tussen leven en dood steeds vager geworden: ademhaling en hartslag kunnen helemaal verdwijnen, en na reanimatie toch weer terug komen. Hersenactiviteit is de beste maat die we hebben, maar ook die meting is niet honderd procent betrouwbaar. Ziekenhuizen worden er steeds beter in om patiënten kunstmatig in leven te houden. Maar dat betekent helaas lang niet altijd dat ze hun patiënten weer tot leven kunnen laten komen. Dit vormt een flinke belasting voor nabestaanden die nu steeds vaker moeten beslissen of ze hun geliefde opgeven. De behoefte aan een goed criterium om definitieve hersendood vast stellen is hierdoor steeds nijpender. De wave of death kan hier uitkomst in bieden. Men doet nu verdere studies om te kijken of er een verschil is in hersenactiviteit voor en na deze scherpe grens. Hiermee kan dan ook achteraf de dood met zekerheid worden vastgesteld.

Doodgaan, zoals ieder afscheid, doet pijn, en geen drug op de wereld kan dat stoppen. Gelukkig duurt dit soms maar heel kort, ook voor halal vee. Een ding hebben we allemaal gemeen: bij het sterven nemen we allen afscheid van de wereld met een laatste wave goodbye.

4 thoughts on “Brainwave of death

  1. Het klopt dat deze studie alleen leed meet bij dood door onthoofding. Maar als de verdoving uitgewerkt raakt door de onthoofding, is dat waarschijnlijk doordat dat zo ingrijpend is/ zoveel pijn veroorzaakt. Dan is het heel goed mogelijk dat andere methoden om dieren af te maken voor het slachten ook zo ingrijpend zijn dat het dier er wakker van wordt. Daarom zou ik het nuttiger vinden om te praten over verminderen van dierenleed bij slachten op basis van data die ook kan laten zien dat de methode van afmaken waarvoor uiteindelijk gekozen wordt ook inderdaad de beste is voor de dieren.

  2. Interessante blog, boeiend onderwerp ook, maar ik heb wel een vraag. Je vindt het vreemd dat men er in de politiek nu over praat om het onverdoofd (halal) slachten te verbieden terwijl net is laten zien dat dierenleed niet minder wordt als de dieren wel worden verdoofd. Integendeel, want de dieren ervaren de pijn zelfs iets langer als ze worden verdoofd.

    Toch begrijp ik iets niet. Het dierenleed wordt toch alleen niet verminderd als dieren onverdoofd worden geslacht als ze eerst worden onthoofd alvorens ze worden geslacht? Maar dat gebeurt nu nog niet. Dus zou het nu toch wel zinvol zijn te praten over het verbieden van onverdoofd slachten?

    Raar woord trouwens: ‘onthoofden’ als we spreken over dieren, maar ‘ontkopt’ is ook zo wat. Door het woord ‘onthoofden’ komt het op mij allemaal nog wel een stuk gruwelijker over dan het al is.

  3. Wel weer typisch voor politici dat ze onverdoofd slachten willen verbieden terwijl net is laten zien dat dat dierenleed niet vermindert!

Leave a Comment